Please reload

Recent Posts

10 λόγοι να επιστρέφουμε στη γερμανική λογοτεχνία

October 22, 2017

 

 

 

 

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την γερμανική κληρονομιά στο παγκόσμιο λογοτεχνικό στερέωμα. Από την φιλοσοφία, τη μυθιστοριογραφία μέχρι την ποίηση, η γερμανική διανόηση συνέβαλε στο μέγιστο βαθμό στην κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης.

 

 

 

 Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε (1749-1832)

 

Καμία συζήτηση για τη γερμανική λογοτεχνία δεν θα ήταν πλήρης αν δεν αναφερόταν στον Γκαίτε. Ο Σαίξπηρ της Γερμανίας όπως τον αποκαλούν, ήταν παγκοσμίου αναστήματος Γερμανός ποιητής, μυθιστοριογράφος, δραματουργός, θεωρητικός της Τέχνης και επιστήμονας. Σπούδασε Νομική και παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα Ιατρικής, Χημείας και Βοτανικής. Η ποικιλία των ποιητικών του έργων περιλαμβάνει μεταξύ άλλων επικές και λυρικές μορφές. Μέχρι τα 25 του χρόνια ήταν ήδη γνωστός. Το 1774, συγκλονισμένος από την αυτοκτονία ενός φίλου του, έγραψε Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου, ένα μυθιστόρημα που λάτρεψε ο Ναπολέων και έγινε λάβαρο του ηθικού και πνευματικού κινήματος. Ο Φάουστ ήταν το έργο ζωής του. Οι τελευταίες του λέξεις ήταν: "Φως, περισσότερο φως’’. "Mehr Licht!".

 

 

 

Μπέρλοτ Μπρεχτ (1898-1954)

 

Ο Μπρεχτ είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς Γερμανούς ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Μαζί με τη σύζυγό του Έλεν Βίγκελ δημιούργησαν το Berliner Ensemble μέσα από το οποίο παρουσίασαν την Γερμανία με μια σειρά από πρωτότυπες θεατρικές παραγωγές. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο Ανατολικό Βερολίνο. Η μαρξιστική σκέψη διαπέρασε τα θέματα και την αισθητική των έργων του ενώ έλαβε και το Βραβείο Ειρήνης του Στάλιν το 1954. Τα σπουδαιότερα έργα του είναι η Όπερα της πεντάρας, Ο κύκλος με την κιμωλία,  Κουράγιο και τα παιδιά της, Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν. Μετά το θάνατό του το 1956 η γυναίκα του μετέτρεψε το σπίτι τους στο Βερολίνο σε Μουσείο.​ 

 

 

 

Χανς Φάλάντα (1893-1947)

 

Αλκοολικός, συγκρουσιακός, εξαρτημένος από τη μορφίνη, βίαιος με τη γυναίκα του η οποία επέμεινε τα πάντα, ο Χάνς Φάλαντα είναι από ένας από τους πιο σημαντικούς Γερμανούς συγγραφείς του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Τα δυο σημαντικότερα βιβλία του είναι το Και τώρα Ανθρωπάκο  και το Every man dies alone τα οποία δημοσιεύθηκαν τη χρονιά του θανάτου του. Εκανε τις πιο περίεργες δουλειές προκειμένου να εξασφαλίσει χρήματα για να πίνει και δεν δίστασε για τον ίδιο λόγο να να γίνει και μικροαπατεώνας. Δεν ήταν ήρωας. Συνεργάστηκε με τον Γκέπμπελς για να σώσει το τομάρι του. Δούλεψε ως δημοσιογράφος μέχρι τη λήξη του πολέμου. Δεν ανήκε στους Γερμανούς συγγραφείς  που εγκατέλειψαν την Γερμανία με την άνοδο του ναζισμού όπως έκανε λ.χ. ο Τόμας Μαν. Ο εθισμός στο αλκοόλ και η κατάθλιψη που του προκαλούσε η φασιστική απόχρωση που είχε ξεβάψει στον γερμανικό πολιτισμό και  μετά τη λήξη του πολέμου, τον οδήγησαν στο θάνατο το 1947.

 

Βάλτερ Μπένγιαμιν (1892-1940)

 

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν ήταν Γερμανός εβραϊκής καταγωγής, συγγραφέας, φιλόσοφος, κριτικός λογοτεχνίας. Είναι γνωστός ως ένας  από τους διανοούμενους που «νόθευσαν» τη μαρξιστική θεωρία με άλλες σχολές σκέψης, όπως ο εβραϊκός μυστικισμός και ο γερμανικός ρομαντισμός. Αφού μελέτησε τη φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Humboldt, ο Μπένγιαμιν μετέφρασε τα έργα του Μπωντλαίρ στα γερμανικά και έγινε μέλος της Σχολής της Φρανκφούρτης. Ήταν φίλος με τους Μπέρτολτ Μπρεχτ, Χάννα Αρεντ, Έρμαν Έσσε και γνώρισε πολλούς άλλους σημαντικούς στοχαστές της εποχής, όπως ο Τέοντορ Αντόρνο. Το magmum opus του  Μπένγιαμιν, το Arcades Project, θεωρείται το πιο σημαντικό έργο του, ξεκίνησε το 1927, αλλά δεν ολοκληρώθηκε. Εκδόθηκε και δημοσιεύθηκε μετά το θάνατό του. Με την έναρξη της ναζιστικής κυριαρχίας στη δεκαετία του 1930, ο Μπένγιαμιν αυτοκτόνησε για να ξεφύγει.

 

 

 

 

Κρίστα Βολφ (1929-2011)

 

Η Christa Wolf θεωρείται από πολλούς η κορυφαία συγγραφέας της Ανατολικής Γερμανίας. Ωστόσο, αναδρομικά, υπάρχουν πολλά να πούμε σχετικά με την περίπλοκη σχέση της με τον σοσιαλισμό και την πολιτική ευρύτερα. Πίσω από τον τείχος, έγραψε εντός  του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της ως συγγραφέα, όμως, μυθιστορήματα όπως το Σκέψεις για την Κρίστα Τ  άρχισαν να εξετάζουν τη σχέση μεταξύ των ατομικών και σοσιαλιστικών ιδεωδών, η οποία δεν ήταν και πολύ σαφής. Η Βολφ παρέμεινε στο λογοτεχνικό προσκήνιο μετά την πτώση του τείχους, αλλά στη συνέχεια έλαβε μια μεγάλη κριτική στη Δύση για την απεικόνιση της ζωής της πίσω από το τείχος και την έλλειψη καταγγελίας για την αυταρχική κυριαρχία της ΛΔΓ. Ωστόσο, πολλοί από τους οπαδούς της θα υποστήριζαν ότι έπαιξε θεμελιώδη ρόλο στην αρθρωτή λογοτεχνική φωνή που ήταν ξεχωριστή στην Ανατολική Γερμανία.

 

 

 

 

Έρμαν Έσσε (1877-1962)

 

Ο Έρμαν Έσσε είναι Γερμανός συγγραφέας, γνωστός για τα βιβλία του Σιντάρτα, Ντέμιαν,και ο Λύκος της Στέπας. Ό Έσσε ήταν γιος ιεραποστόλων που εργάστηκαν για πολλά χρόνια στην Ινδία. Γεννήθηκε στο Μέλανα Δρυμό, αλλά πέρασε μεγάλο μέρος της νιότης του στην Ελβετία. Αυτές οι πολυπολιτισμικές εμπειρίες τον επηρέασαν ως άτομο και ως συγγραφέα. Ως εκ τούτου, μεγάλο μέρος της δουλειάς του αγωνίζεται με τη δική του σχέση με τον γερμανικό εθνικισμό. Ο Έσσε αναφέρει επίσης τις ινδικές και κινεζικές φιλοσοφίες ως τις κύριες επιρροές του, κάτι που ήταν μοναδικό για το πλαίσιο εντός του οποίου έγραφε. Του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1946.

 

 

 

 

 

Τόμας Μαν (1875-1955)

 

Ο Τόμας Μαν είναι Γερμανός συγγραφέας και εργάστηκε κυρίως στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Ο Μαν μας χάρισε συναρπαστικά σχόλια για τις ψυχές των καλλιτεχνών και των διανοουμένων μέσω της γραφής του, στην οποία συχνά χρησιμοποιούσε βαριές δόσεις ειρωνείας και συμβολισμού. Ήταν μέλος του κινήματος Exilliteratur, το οποίο απαρτίζεται από Γερμανούς συγγραφείς που αντιτάχθηκαν εξωτερικά στο ναζιστικό καθεστώς. Κατά τη διάρκεια του Τρίτου Ράιχ, ο Μαν διέφυγε στην Ελβετία. Ο αδελφός του Χάινριχ Μαν είναι επίσης ένας φημισμένος ριζοσπαστικός συγγραφέας και τρία από τα έξι του παιδιά ασχολήθηκαν επίσης με τη λογοτεχνία. Του απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1929. Τα βιβλία του Τόμας Μαν, σε αντίθεση με τα βιβλία του αδερφού του Χάινριχ και του γιου του Κλάους, δεν κάηκαν δημόσια από το ναζιστικό καθεστώς το 1933, ίσως επειδή οι Ναζί φοβήθηκαν τον αντίκτυπο που θα είχε η δημόσια καταστροφή των βιβλίων ενός συγγραφέα που είχε τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Τα πιο γνωστά του μυθιστορήματα είναι Ο Θάνατος στη Βενετία και το Μαγικό Βουνό ενώ έγραψε και πολλά δοκίμια.

 

Γκύντερ Γκρας (1927-2015)

 

Ο Γκύντερ Γκρας ήταν Γερμανός συγγραφέας και εικονογράφος που κέρδισε το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1999. Γεννημένος το 1927, το  θέμα που τον απασχόλησε περισσότερο ήταν το τι σήμαινε να είναι κανείς Γερμανός μετά την άνοδο του ναζισμού. Είναι αναγνωρισμένος για τη συνεισφορά του στο είδος του ευρωπαϊκού μαγικού ρεαλισμού, το οποίο ήταν κυρίως εμφανές στο μυθιστόρημα του Το τενεκεδένιο ταμπούρλο, γραμμένο το 1959 . Άλλα σπουδαία έργα του ήταν Η γάτα και το ποντίκι και Σκυλίσια ζωή. Οι πολιτικές απόψεις του εθεωρούντο αιρετικές και προκαλούσαν πάντοτε έριδες. Ο Γκρας δεν μασούσε τα λόγια του και παρενέβαινε στο πολιτικό γίγνεσθαι σε κάθε «πρόσφορη» ευκαιρία. Παρείχε κριτική υποστήριξη στο γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα αλλά ποτέ δεν υπήρξε μέλος του, παρά τη μακρόχρονη φιλία του με τον Βίλι Μπραντ, τους λόγους του οποίου έγραφε επί μία δεκαπενταετία.

 

 

 

Άννα Σέγκερς (1900-1983)

 

Η Άννα Σέγκερς είναι περισσότερο γνωστή για τους τρόπους με τους οποίους διατύπωσε το ηθικό αίνιγμα του γερμανικού λαού στην εφησυχασμό του κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Σέγκερς ήταν εβραϊα και κομμουνίστρια. Λίγο μετά τη συμμετοχή της στο κόμμα, δημοσίευσε το μυθιστόρημά της Die Gefährten, το οποίο προειδοποίησε εύστοχα για τους κινδύνους του φασισμού. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έγραψε το διάσημο μυθιστόρημά της Ο έβδομος σταυρός δημοσιεύοντας για πρώτη φορά μέχρι εκείνη τη στιγμή, περιγραφές της ζωής σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ενώ ο πόλεμος συνεχιζόταν, η Σέγκερς έφυγε στο Μεξικό, όπου δημοσίευσε το μυθιστόρημα Η εκδρομή των νεκρών κοριτσιών και συνέχισε να εργάζεται στον αντιφασιστικό ακτιβισμό, ιδρύοντας το Heinrich-Heine-Klub.

 

 

 

Τζένη Έρπενμπεκ  1967

 

Η εγγονή της  Χέντα Ζίντερ γεννήθηκε στο Ανατολικό Βερολίνο και είναι συγγραφέας και σκηνοθέτης. Σπούδασε βιβλιοδεσία και εργάστηκε ως διευθύντρια παραγωγής σε πολλές θεατρικές παραστάσεις στη Γερμανία και στην Κρατική Όπερα του Βερολίνου. Μετά την πτώση του τείχους σπούδασε σκηνοθεσία και εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη στην όπερα του Γκρατς. Λίγο αργότερα ξεκίνησε να σκηνοθετεί η ίδια παραστάσεις όπερας και μουσικού θεάτρου.

Το 1999 δημοσίευσε τη νουβέλα της "Ιστορία του γερασμένου παιδιού", που έγινε δεκτή με πολύ θερμές κριτικές, της χάρισε την υποψηφιότητα για το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα "Aspekte" της ZDF. Η "Ιστορία του γερασμένου παιδιού" έχει ήδη μεταφραστεί σε εννέα γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, δανικά, εβραϊκά, κορεατικά, ολλανδικά, ουγγρικά, σουηδικά και ιαπωνικά). Το 2000 η Έρπενμπεκ δημοσίευσε το πρώτο θεατρικό έργο της, "Οι γάτες έχουν επτά ζωές" ("Katzen haben sieben Leben"), "ένα πανδαιμόνιο αγάπης και βίας, αποξένωσης και εξάρτησης, γλωσσικής μαγείας και κτηνωδίας" το οποίο σκηνοθέτησε στη συνέχεια η ίδια στο Schauspielhaus του Γκρατς. Το 2001 τιμήθηκε στο Κλάγκενφουρτ με το βραβείο της κριτικής επιτροπής "Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν" για το διήγημά της "Σιβηρία" ("Sibirien") και τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε το τρίτο βιβλίο της, με διηγήματα, η συλλογή "Σκύβαλα" ("Tand"). Το 2003 ανέβηκε στο Βερολίνο το δεύτερο θεατρικό έργο της με τίτλο "Σωματικές ασκήσεις για μια αμαρτωλή", στο οποίο δανειζόμενη υφολογικά στοιχεία της παραβολής και του παραμυθιού σκιαγραφεί μια συναισθηματική καταγραφή των θυμάτων και των δραστών της πτώσης της Λ.Δ.Γ και με ποιητικές εικόνες επιχειρεί να προσεγγίσει την ψυχολογική κατάσταση μιας χώρας που βιάστηκε να ισχυριστεί ότι είναι ενωμένη.

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Please reload