Please reload

Recent Posts

Ποιος Χόκνεϋ

«Αν πας στο Λονδίνο, μην χάσεις τον Χόκνεϊ στην Tate». Φυσικά και δεν έχασα την έκθεση. Αλλά το βιβλίο που αγόρασα από το πωλητήριο της Tate Britain δεν ήταν ο κατάλογος της αναδρομικής έκθεσης του σπουδαίου Βρετανού καλλιτέχνη αλλά το «Breakfast with Lucian» του δημοσιογράφου και συγγραφέα Geordie Greig. Eνα καλογραμμένο βιβλίο για τον έταιρο σπουδαίο Βρετανό καλλιτέχνη του 20ού αιώνα. Το βιβλίο ήταν η καλύτερη συντροφιά στην πτήση της επιστροφής και μία καλή ευκαιρία να γνωρίσω καλύτερα έναν διαφορετικό Φρόιντ.

 

«Μου αρέσει να ξεκινώ από το πρόσωπο»

 

Δεν πρόκειται για απλή συνωνυμία. Ο εγγονός του Σίγκμουντ Φρόιντ, γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1922. Ο Β’ Παγκόσμιος

Πόλεμος έφερε την οικογένεια του στην Αγγλία όπου και εγκαταστάθηκε στην περιοχή St John’s Wood του Λονδίνου. Ηταν η Μαρία Βοναπάρτη, στενή φίλη του Σίγκμουντ Φρόιντ και σύζυγος του πρίγκιπα Γεώργιου της Ελλάδας που μεσολάβησε ώστε να εγκριθεί με συνοπτικές διαδικασίες η αίτηση της εβραϊκής οικογένειας των Φρόιντ να πολιτογραφηθούν Βρετανοί κι έτσι να σωθούν από βέβαιο θάνατο. Πρόλαβαν, μια ακριβώς εβδομάδα πριν από την έναρξη του Πολέμου. Εβδομήντα χρόνια αργότερα ο Λούσιαν Φρόιντ θα φιλοτεχνήσει  το προτραίτο της Βασίλισσας Ελισάβετ (εικόνα κάτω) και θα εξομολογηθεί ότι μ’ αυτόν τον τρόπο ένιωθε ότι ξεπληρώνει ένα οικογενειακό χρέος  απέναντι στους μονάρχες της Αγγλίας.

 

 

 

Στην νέα του πατρίδα, ο μικρός Λούσιαν, φοίτησε σε μία σειρά από ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια χωρίς να λείπουν οι γνωστές αντισυμβατικές συμπεριφορές που χτίζουν άλλωστε τον μύθο των περισσότερων καλλιτεχνών, με αποβολές και σχολικές «εξορίες».

Η κλίση του στην ζωγραφική φάνηκε από νωρίς. Ο ίδιος, θυμάται τη μητέρα του να του ζητάει πιεστικά να της κάνει μαθήματα σκίτσου όταν εκείνος ήταν μόλις τεσσάρων ετών. Η πίεση αυτή λίγο έλειψε να τον απομακρύνει από την τέχνη του και όπως έλεγε, ήταν ενδεικτική της σχέσης του μαζί της. Το γεγονός ότι του έδωσε το όνομά της, Λούσι, θα μπορούσε καλύτερα να το ερμηνεύσει ο πεθερός της που θεωρείται πατέρας της ψυχανάλυσης. Αργότερα, θα αφιέρωνε περί τα τριακόσια  πορτραίτα (εικόνα κάτω) -τόσα και περισσότερα αφιέρωσε και ο Ρέμπραντ στη δική του μητέρα- στη γυναίκα που του έδειχνε τεράστια αδυναμία και την εκδήλωνε πιεστικά και φορτικά σε κάθε ευκαιρία. «Αν ο πατέρας μου έδειχνε τον ίδιο ενθουσιασμό με τη μητέρα μου για την κλίση μου στη ζωγραφική, θα γινόμουν κάτι άλλο. Jockey μάλλον». Αγαπούσε τα ζώα και ιδιαίτερα τα άλογα. Στο βιβλίο υπάρχει ένα σκίτσο το οποίο σχεδίασε στο Ipad του μικρού γιου του συγγραφέα, σε μία από τις συναντήσεις τους. Είναι το κεφάλι ενός άλογου. (εικόνα αριστερά) Ο Λούσιαν Φρόιντ λέγεται πως κληρονόμησε από τον παππού του Σίγκμουντ, δύο πράγματα: Την δυνατότητα να ανασύρει από το υποσυνείδητο των άλλων συναισθήματα και την αγάπη του για τα ζώα. Μάλιστα, πολύ περισσότερο θαύμαζε τον παππού του ως ζωολόγο –ήταν εξαιρετικός- παρά ως πατέρα της ψυχανάλυσης. Σημαντικοί βιογράφοι βρίσκουν τεράστια την επιρροή του Σίγκμουντ πάνω του. Τα μοντέλα του βρίσκονται πάντα σε χαλαρή στάση, πάνω σ’ ένα κρεβάτι ή σ’ έναν καναπέ, όπως θα φανταζόμασταν τους ψυχαναλυόμενους του Σίγκμουντ Φρόιντ. Ολες αυτές τις ώρες που ποζάρουν για τον ζωγράφο -κυρίως φίλοι και συγγενείς- ανασύρουν από το υποσυνείδητό τους, συναισθήματα, βιώματα, σκέψεις, φοβίες, στις οποίες εκείνος δίνει σχήμα και ζωή πάνω στον καμβά. Συνήθιζε να λέει «πάντα μου αρέσει να ξεκινώ από το πρόσωπο. Μετά συνεχίζω στο σώμα για να επιστρέψω ξανά στο πρόσωπο αφού έχω διανύσει μία ικανή απόσταση που θα μου επιτρέψει να δω λεπτομέρειες που αρχικά μου είχαν διαφύγει». 

 

 

 

 

Οι έρωτες

 

Δύο γάμοι και η αναγνωρισμένη πατρότητα δεκατεσσάρων παιδιών (ο ανεπίσημος αριθμός αγγίζει τα σαράντα) αποδεικνύουν ότι στη ζωή του εκτός από καλλιτεχνικές φιλοδοξίες είχε και αυξημένη λίμπιντο στην οποία δεν τραβούσε εύκολα χειρόφρενο. Οδηγούσε Μπέντλεϊ παρεμπιπτόντως. Οι φωτογραφίες στο βιβλίο δείχνουν έναν νεαρό που θα μπορούσε να γοητεύσει και τις πέτρες. Το γεγονός εκτός, από την υποκειμενική γνώμη της γράφουσας, επιβεβαιώνουν και οι γυναίκες που κοιμήθηκαν μαζί του. Ο Λούσιαν Φρόιντ δεν πέρασε απαρατήρητος ούτε στα μάτια της  Γκρέτα Γκάρμπο, τα οποία όπως ξέρουμε όλοι έκρυβε διαρκώς με σνομπισμό πίσω από μαύρα γυαλιά. Εκανε μια σύντομη σχέση μαζί της όταν εκείνη πλησίαζε τα σαράντα ενώ εκείνος ήταν ακόμη είκοσι. «Εκτός από να πληρώνει τα πάντα πράγμα πολύ βολικό για μένα εκείνη την περίοδο ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος», είχε πει κάποτε γι’ αυτήν. Η Γκάρμπο από την άλλη, όταν σε μια στιγμη απόγνωσης, τον ρώτησε «γιατί να μην είσαι νορμάλ βρε παιδί μου; Μου αρέσεις τόσο πολύ», έλαβε την εξής απάντηση: «Είμαι. Κάθε Πέμπτη!» 

 

 

 

Ο πρώτος νεανικός του έρωτας ήταν η Λόρνα Γουίσαρτ. Ο δεύτερος, η Καρολάιν Μπλάκγουντ.(εικόνα κάτω) Kαι οι δύο ήταν μεγαλύτερες από τον ίδιο, είχαν οικονομική επιφάνεια και δεν είχαν καμία σχέση με την πουριτανική βρετανική κοινωνία. Για να γίνει κατανοητό το πνεύμα της εποχής και της συγκεκριμένης παρέας, στο κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο «Caroline», ο Greig τον ρωτά ευθέως αν συνέβη κάτι μεταξύ του Πικάσο κι εκείνης όταν ο Λούσιαν Φρόιντ αποφάσισε να τους συστήσει.«Η αλήθεια είναι ότι αφού τους σύστησα σε μία κοινωνική εκδήλωση οι δυο τους εξαφανίστηκαν για πάνω από τρεις ώρες. Νομίζω ότι ήταν ικανοποιητικός χρόνος να συμβεί το μοιραίο. Δεν ρώτησα ποτέ», απάντησε. Η σχέση του με την Καρολάιν είχε εμμονικά χαρακτηριστικά. Και ήταν αυτή που τον ταλαιπώρησε περισσότερο. Οι απιστίες της, το bad timing και η παρεμβατική μητέρα της που δεν ήθελε να τον βλέπει ούτε ζωγραφιστό -ακόμη και δια χειρός… Χόκνεϊ- οδήγησαν τη σχέση σε τέλμα κάτι που δεν απείχε και πολύ από το patern της ζωής του Λούσιαν. «Το να νιώθεις μια σεξουαλική παρόρμηση και στο τέλος να την ικανοποιείς με κάποιον που απλά γνώρισες είναι πολύ διαφορετικό από το να αποφασίσεις συνειδητά να μείνεις κοντά σε κάποιον με τον οποίον περνάς φρικτά. Αυτό είναι η εμμονή. Και κάθε φορά που ένιωθα εμμονή για ένα πρόσωπο μετρούσα το μέγεθος της απελπισίας από το αν μπορούσα να δουλέψω. Οταν απελπιζόμουν πολύ μου ήταν αδύνατον να δουλέψω. Αυτό ίσως είναι ο έρωτας».

 

 

Ο συγγραφέας αφιερώνει δυο σελίδες και  στη σχέση του με τον Ελληνα γλύπτη Τάκι. Οι δυο τους έκαναν παρέα με τον Φράνσις Μπέικον και ενίοτε αντάλασσαν δεκάδες ερωμένες. Τους αποκαλεί serial seducers, ενώ από μία συνέντευξη που πήρε από τον Τάκι σε σουίτα του Χίλτον στην Αθήνα μαθαίνουμε ότι η σχέση των δύο αντρών ήταν ερωτική με έναν επικούρειο τρόπο όπως την περιέγραψε ο ίδιος ο γλύπτης.

Η γυναίκα ωστόσο που τον αγάπησε περισσότερο από όλες, αδιαλλείπτως για εξήντα χρόνια ήταν η Jane Willoughby. Τον βοηθούσε όποτε είχε ανάγκη και του συγχωρούσε τα πάντα. Δεν παντρεύτηκαν ποτέ, ούτε είχαν στενή σχέση με περιοριστικούς κανόνες αφού με μαθηματική ακρίβεια η Jane γνώριζε ότι οι κανόνες θα έπνιγαν τον Λούσιαν και θα τον οδηγούσαν σε άλλη μία απιστία. Αποφάσισε να ακολουθήσει τον δύσβατο δρόμο, το από μακριά (όχι ότι δεν συναντιόντουσαν καθόλου) και για πάντα αγαπημένοι. Η Jane δεν παντρεύτηκε ποτέ ούτε έκανε οικογένεια και ο Greig πιστεύει πως γι’ αυτό ευθυνόταν ο έρωτας της για κείνον.

          

Το τατουάζ της Κέιτ Μος

                                            

Κάποτε είχε διαβάσει σ’ ένα περιοδικό πως η Κέιτ Μος (εικόνα κάτω) σε μία συνέντευξή της εξέφρασε την επιθυμία να ποζάρει γι’ αυτόν. Φυσικά εκείνος δεν έχασε την ευκαρία… Του άρεσε η αλητεία αυτού του κοριτσιού το οποίο είχε συναντήσει τυχαία μία φορά. H Κέτι Μος αν και καθυστερούσε στα ραντεβού της πράγμα που τον εξόργιζε, έκανε το μοντέλο του. Το έργο που προέκυψε, σήμερα βρίσκεται στο σπίτι κάποιου συλλέκτη στη Νότια Αμερική. Η σχέση τους δεν διατηρήθηκε στα χρόνια. Εκείνο που διατηρείται ακόμη είναι ένα τατουάζ που χτύπησε ο ίδιος στο κορμί της, μέσα σ’ ένα ταξί. Απεικονίζει ένα μικρό πουλί.

 

 

 

Ο Φρόιντ ταλαιπωρούσε τα μοντέλα του. Ηταν αυστηρός μαζί τους, είχε πολλές απαιτήσεις, τους φερόταν σχεδόν σαδιστικά. Τα ανάγκαζε να παραμένουν στην ίδια θέση για ώρες κι αυτό επαναλαμβανόταν για μέρες ακόμη και για μήνες. Από αυτή την ταλαιπωρία δεν εξαίρεσε ούτε τον Ντέιβιντ Χόκνεϊ. Το καλοκαίρι του 2002 τον είχε καθηλώσει για τέσσερις μήνες στην ίδια καρέκλα.  Εκείνη τη χρονιά ο Χόκνεϊ ήταν 65 ετών και ο Φρόιντ 79.

«Με παρατηρούσε επί ώρες. Το πρόσωπό μου. Ερχόταν πολύ κοντά και παρατηρούσε λεπτομέρειες, ξανά και ξανά. Είχε μία διαπεραστική ματιά, μία διαπεραστική προσωπικότητα. Ηταν αδύνατο να σε πάρει ο ύπνος όσο βρισκόσουν κοντά του», έχει πει ο Χόκνεϊ για την εμπειρία του ως μοντέλο του  Φρόιντ. Οταν ήρθε η ώρα για το αντίστροφο, ο Χόκνεϊ χρειάστηκε μόλις δυο απογεύματα για να τον ζωγραφίσει. Μάλιστα στο πρώτο μετά από κάποια ώρα ο Φρόιντ άρχισε να γλαρώνει. Οταν συνειδητοποίησε ότι ο Χόκνεϊ συνέχιζε να τον ζωγραφίζει ακόμη και κοιμισμένο ξύπνησε απότομα. Δεν άντεχε στη σκέψη ότι έδινε την εικόνα ενός νωχελικού τύπου.Ούτε όταν πόζαρε ούτε ποτέ.

 

 

Τα κορίτσια του στον καμβά

 

Οι φαν της Κέιτ Γουίνσλετ σίγουρα θυμούνται την ταινία Hideous Kinky, την ιστορία μίας χίπισσας που ταξιδεύει με τα δυο της κορίτσια στο Μαρόκο προς αναζήτηση της αλήθειας και της ευτυχίας. Πρόκειται για την ιστορία της Μπερναντίν μιας άλλης σημαντικής γυναίκας στη ζωή του Φρόιντ με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Την Μπέλα (εικόνα κάτω) και την Εστερ. Η ταινία περιγράφει την ανάγκη της Μπερναντίν να ξεφύγει από τον Λούσιαν αφού δεν επρόκειτο να αποκτήσει ποτέ μία σταθερή σχέση μαζί του. O Λούσιαν ζωγράφισε πάνω από μία ντουζίνα έργα με τα κορίτσια του, γυμνά και με ρούχα.Τα κορίτσια όπως και τα περισσότερα παιδιά του είχαν μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του. Ηταν απρόβλεπτος. Ικανός για την καλύτερη και την χειρότερη συμβουλή.Την καλύτερη και την χειρότερη κουβέντα. Οταν ρωτήθηκε αν ένιωθε ενοχές ως πατέρας η απάντηση σου ήταν αρνητική. Ποτέ δεν ασχολήθηκε με τη συνείδηση του. Το μόνο που ήξερε να κάνει καλά ήταν να ζωγραφίζει. Ζωγράφιζε μέχρι το θάνατό του το 2011. Ετσι μόνο έδειχνε πως ξέρει να αγαπά. 

 

 

 Η πτήση Λονδίνο-Αθήνα διαρκεί περίπου 3,5 ώρες. Καθώς έκλεινα το βιβλίο σκεφτόμουν ότι μερικοί άνθρωποι έχουν γεννηθεί για να κλέβουν την παράσταση ακόμη και μετά θάνατον. Επισκέφθηκα τον… Χόκνεϊ, αλλά αφιέρωσα 1600 λέξεις στον Φρόιντ!

 

 

Το βιβλίο μπορείτε να βρείτε στο www.amazon.com

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Please reload